اين مكتب استدلال مىكرد كه عقيده و عمل بايد بر معانى لغوى يا ظاهر قرآن و حديث استوار باشد . تحقيقا يكى از كسانى كه مروّج ( يا مهم‌ترين ترويج‌كننده ) مكتب « ظاهرى » بوده ، ابن حزم است كه انتساب چنين ديدگاهى دست‌كم در باب عقايد به او جاى تأمّل دارد . ابن حزم در برخى از مباحث كلامى مانند اثبات وجود خدا و توحيد و نيز اثبات نبوّت ، يك متفكر كاملا استدلالگر محسوب مىشود و عبارت ابن حزم دربارهء ارسطو قابل دقت است كه مىنويسد : اين كتاب‌ها ، كه ارسطو آنها را دربارهء كلام جمع‌آورى كرده است ، همگى صحيح و مفيدند و بر توحيد خداوند - عزّ و جلّ - و قدرت او دلالت دارند و در نقّادى تمام علوم ، نفعى بسيار دارند . « 1 » 7 . در ص 131 چنين آورده است : در واقع ، دستاورد كلامى بنى نوبخت . . . ادغام اسمى جنبه‌هايى از عقايد عقل‌گرايان معتزلى از جمله نكات مهم عقايد معتزلى دربارهء صفات و عدالت خداوند و نيز اختيار انسان . . . نويسنده همانند بسيارى از نويسندگان مسلمان غيرشيعى و نويسندگان غربى و برخى از نويسندگان شيعى ، تحت‌تأثير نوشته‌هاى غيرشيعيان ، اين مطلب را تكرار مىكند كه شيعه از معتزله تأثير پذيرفته است « 2 » و نوع نويسندگان نمىخواهند

--> ( 1 ) . « و هذه الكلتب التى جمعها ارسطاطاليس فى حدود الكلام كلّها سالمة مفيدة دالّة على توحيد اللّه - عزّ و جل - و قدرته . عظيمة المنفعة فى انتقاد جميع العلوم . » ( على بن حزم اندلسى ، الفصل فى الملل و الاهواء و النحل ، ط . الثانية ، بيروت ، دار الكتبه العلمية ، 1999 م ، ص 348 - 349 ؛ همچنين ر . ك . مجلهء تراثنا ، ش 30 ، ص 117 . ) ( 2 ) . آقاى مدرّسى طباطبائى در كتاب مكتب در فرآيند تكامل مىنويسد : « به زودى ، مكتب نوين و عقل‌گراترى در كلام شيعه به وجود آوردند در تشيّع راه يافت . » ( ص 158 ) سپس آقاى مدرّسى منابعى را -